W lecie w wielu sektorach w Danii, szczególnie w tych związanych z turystyką, jest większe niż zwykle zapotrzebowanie na pracowników. To też okres, w którym nieuczciwi pracodawcy próbują zaoszczędzić na wypłacie nadgodzin.
Jeśli latem chcesz dorobić w Danii i jest to Twoja pierwsza praca w tym kraju, przed wyjazdem zapoznaj się z przepisami. Pomoże Ci to uniknąć niepotrzebnych kłopotów i rozczarowań.
Zasady ogólne
W Danii nie ma ogólnych przepisów dotyczących czasu pracy. Twój czas pracy jest określany na podstawie umowy o pracę, układu zbiorowego pracy lub umowy lokalnej. Dlatego tak ważne jest dokładne przeczytanie i zrozumienie kontraktu. Ważne jest, aby umowa zawierała jasne zasady dotyczące tego, czy praca w godzinach nadliczbowych ma być dodatkowo opłacana, odbierana w postaci czasu wolnego czy też rozliczana w innej formie.
Generalnie praca na cały etat w Danii to 37 godzin tygodniowo. Powinna być wykonywana pomiędzy godziną 06.00 a 18.00 od poniedziałku do piątku. Jeśli pracodawca chce ustalić godziny pracy poza tą ramą, wymaga to dodatkowego pisemnego ustalenia. Bez dodatkowego zapisu pracownik nie powinien podejmować pracy poza wyznaczonymi godzinami.
Przerwa na lunch
W większości miejsc pracy przerwa obiadowa trwa 30 minut. W przypadku pracowników sektora publicznego przerwa obiadowa jest zawsze opłacana przez pracodawcę i wliczana do normalnego czasu pracy. Prawo to można zmienić jedynie w przypadku zmiany układu zbiorowego pracy.
W przypadku gdy jesteś zatrudniony w sektorze prywatnym, Twoja przerwa obiadowa nie jest opłacana przez pracodawcę – chyba że wynika to z umowy o pracę lub układu zbiorowego pracy.
Prawdo do odpoczynku
Maksymalna liczba godzin pracy w tygodniu to 48. W Danii obowiązuje zasada co najmniej 11 nieprzerwanych godzin odpoczynku od pracy. Oznacza to, że między zmianami w okresie 24 godzin musi następować co najmniej jedenastogodzinna przerwa (hvileperiode).
W przypadku niektórych podróży służbowych czas podróży wlicza się do czasu pracy, po którym powinien nastąpić co najmniej jedenastogodzinny odpoczynek.
W niektórych zawodach i w konkretnych okolicznościach przerwa może zostać skrócona do 8 godzin. Dotyczy to na przykład pracy w rolnictwie sezonowym, w sklepach detalicznych przed świętami, w firmach księgowych w okresie tworzenia rocznych podsumowań itd. Jeśli dotyczą cię zasady skróconego odpoczynku, powinieneś koniecznie zapoznać się z przepisami na ten temat.
Jako pracownik masz zwykle prawo odmówić wykonywania godzin nadliczbowych. Tę kwestię najlepiej jest omówić dokładnie z pracodawcą przed podpisaniem kontraktu. Zapytaj, czego oczekuje i jak zamierza ustalić to w umowie o pracę.
Wynagrodzenie dodatkowe
Godziny pracy, szczególnie nieregularne, warto jest dokumentować. Można robić kopie ewidencji czasu pracy, jaką przekazuje się pracodawcy albo tworzyć samodzielnie własne listy godzin.
Pracownik, który pracuje przez więcej niż 37 godzin tygodniowo lub w weekendy, jest zwykle uprawniony do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia, czyli wypłaty nadgodzin. Płaca za trzy pierwsze nadgodziny zazwyczaj wynosi dodatkowe 50% regularnej stawki. Kolejne nadgodziny to dodatkowe 100% regularnej stawki. Przykład: Jeśli zostaniesz poproszony o pracę przez 45 godzin tygodniowo, pierwsze 37 godzin to godziny standardowe, a pozostałe 8 godzin to godziny nadliczbowe. W zależności od układu zbiorowego pracy, możesz otrzymać 50% dodatkowego wynagrodzenia za pierwsze 3 godziny nadgodzin i 100% za pozostałe 5 godzin.
W niektórych zawodach w Danii czas pracy i wypłata nadgodzin są regulowane osobno. Kontrakt warto omówić ze specjalistą. Może to być na przykład przedstawiciel związków zawodowych.
Odcinki wypłaty
Wypłacie zawsze powinien towarzyszyć konkretny dokument, czyli odcinek wypłaty. Pracodawca musi na nim wyszczególnić, za co są konkretne sumy lub ewentualne potrącenia. Jeśli pracodawca nie chce przekazywać odcinków wypłaty, należy się o nie upominać.
Pracownicy zatrudnieni w firmach z obowiązującym układem zbiorowym, muszą otrzymać odcinek wypłaty przy każdym wynagrodzeniu. Najważniejsze informacje, które musi zawierać odcinek wypłaty, są następujące:
- stawka godzinowa,
- ilość godzin pracy,
- nadgodziny,
- wynagrodzenie za czas choroby,
- wynagrodzenie urlopowe,
- składki emerytalne oraz odszkodowanie w związku z utratą zysków z tytułu dnia ustawowo wolnego od pracy (SH)
Jeżeli odcinek wypłaty zawiera informacje o zaliczkach, należy sprawdzić, czy jest ona taka sama, jak kwota faktycznie wypłacona w gotówce.
Rola związków zawodowych
W każdym problematycznym przypadku w interesie pracownika jest zapisanie się do związków zawodowych w Danii. Czy chodzi o wypłatę brakujących nadgodzin, czy negocjację stawki godzinowej, przedstawiciel związków zawodowych może w tym pomóc. To część tak zwanego „duńskiego modelu pracy”.
